Wyszukiwarki funkcjonują na bazie specjalnie opracowywanych automatycznych metod wartościowania stron i tworzenia z nich specjalnych list rankingowych, dopasowanych do zapytania indywidualnego użytkownika wyszukiwarki. Metodologia przeprowadzania rankingu serwisów internetowych jest pilnie strzeżoną tajemnicą twórców wyszukiwarek.

Wyszukiwarki tematyczne, czy też jak nazywają je niektórzy „specjalistyczne" cieszą się coraz większa popularnością wśród poszukujących sprawnych narzędzi wyszukiwawczych internautów.

Wyszukiwarki internetowe określają popularność określonej witryny www, warunkując jednocześnie przypuszczalny stopień zainteresowania stroną www zaindeksowaną przez mechanizm wyszukiwawczy konkretnej wyszukiwarki. Miejsce określonej witryny internetowej na liście wyników wyszukiwarki warunkuje jej dochodowość i spełnianie założonej przez właścicieli funkcji promocyjnej.

Wyszukiwarki internetowe funkcjonują w oparciu o obszerne zestawy modułów, programów oraz mechanizmów, z których każdy spełnia określoną rolę i współdziała z pozostałymi w celu selekcji informacji znajdujących się w bazach zaindeksowanych stron internetowych. Oprogramowanie wyszukiwarek ma służyć przede wszystkim temu, aby użytkownik wyszukujący treści w zasobach sieciowych, dzięki wykorzystaniu wyszukiwarki mógł uzyskać dane odpowiadające jego potrzebom i oczekiwaniom w jak najkrótszym czasie i przy minimalnym wkładzie własnym.

Wyszukiwarka Netsprint zaczęła funkcjonować w roku 2000 na portalu Hoga.pl. W tamtym okresie Netsprint dysponował bazą 4 milionów zaindeksowanych dokumentów.

Wyszukiwarki tematyczne cieszą się coraz większą popularnością wśród użytkowników internetu. Kolejnym udanym pomysłem stworzenia wyszukiwarki tematycznej jest MODISTA - idealne rozwiązanie dla osób poszukujących możliwości internetowego zakupu butów , zegarków czy torebek przy użyciu wygodnej wyszukiwarki.

Wyszukiwarki funkcjonuja na coraz bardziej konkurencyjnym rynku. Twórcy wyszukiwarek prześcigają się w opracowywaniu coraz nowszych, precyzyjniejszych i wygodniejszych metod wyszukiwania informacji przy pomocy różnorodnych wyszukiwarek internetowych.

Wyszukiwarki obejmują coraz większe obszary ludzkich zapotrzebowań i pasji. Twórcy wyszukiwarek próbują trafić również w typowo męskie gusty, przykładem wyszukiwarki mającej na celu usprawnienie typowej męskiej pasji jaką są samochody przedstawia nowa wyszukiwarka KOSMIX.COM.

Wyszukiwarki specjalistyczne stają się narzędziami coraz bardziej przydatnymi w codziennym życiu. Doskonałym przykładem wyszukiwarki ułatwiające codzienne zmagania jest JakDojadę.pl, wyszukiwarka która udostępnia użytkownikom możliwość bardzo szybkiego zdobycia informacji i ewentualnego opracowania trasy przejazdu „do" i „z" określonego miejsca, wskazując odpowiednie środki komunikacji miejskiej.

Wyszukiwarki zarówno ogólne jak i tematyczne stanowią doskonałe narzędzie ułatwiające korzystanie z sieci internetowej, jednak wbrew pozorom nie każdy internauta potrafi odpowiednio korzystać z możliwości wyszukiwarek w sposób, gwarantujący najszybsze i najtrafniejsze odnajdywanie informacji w sieci.

Wyszukiwarki na początku nie przypominały znanego nam obecnie Google i innych popularnych i wygodnych narzędzi. Pierwowzorem współczesnej wyszukiwarki jest Archie, rodzaj mechanizmu wyszukiwawarki dla usługi FTP. Archie umożliwiał przeszukiwanie zasobów na serwerach FTP. Implementacja mechanizmu została napisana w 1990 r. przez Studentów McGill University w Montrealu Alana Emtage, Billa Heelan'a i Petera J. Deutsch'a.

Wyszukiwarka Gooru w pierwotnej wersji zaczęła funkcjonować w roku 1999 roku, następnie rok później wyszukiwarka została zainstalowana w portalu Panorama Firm. W początkowym stadium swojej działalności Gooru spełniał swoje zadanie, jednak w miarę wzrostu obciążenia wydajność wyszukiwarki znacznie spadła. Fakt ten zadecydował o stworzeniu nowej, lepszej wersji wyszukiwarki, która swoim standardem będzie dorównywała innym produktom tego rodzaju.

Wyszukiwarki do specjalistycznego wyszukiwania w Internecie umożliwiają dotarcie do niemal nieograniczonej skarbnicy wiedzy na każdy temat. Zasoby sieciowe wkradły się nawet do kuchni, tym samym każdy miłośnik gotowania może w chwili obecnej szukać przepisów kulinarnych w sieci. Nowością w zakresie wykorzystywania internetu do zdobywania inspiracji i umiejętności radzenia sobie w kuchni jest nowopowstały serwis FajnePrzepisy.pl

Wyszukiwarki (przede wszystkim te najpopularniejsze) w większym lub mniejszym stopniu różnią się zasadami działania. Niemal żadna większa wyszukiwarka nie korzysta wyłącznie z własnej bazy zaindeksowanych stron, w celu zwiększenia zasięgu i trafności wyszukiwania większość z nich korzysta z baz zakupionych od innych serwisów. Co więcej niektóre z nich np. WP.pl nie posiadają w ogóle własnej bazy, opierając się na bazach danych zakupionych wraz z licencją od firm zewnętrznych.

Wyszukiwarki, czy też ogólnie Internet stanowią doskonałe źródło informacji z przeróżnych dziedzin. Nie należy jednak zapominać o tym, że zasoby sieciowe są przeglądane przez coraz młodszych użytkowników. Dzieci poszukują w sieci gier, filmów i innych rodzajów rozrywki tyle, że wiele stron zawiera informacje, których nie powinny oglądać.

Wyszukiwarki tworzą listę wyników w sposób automatyczny, istnieją jednak pewne działanie, które usprawnią proces indeksacji strony i zwiększą prawdopodobieństwo wypozycjonowania witryny na jak najwyższe pozycje w wyszukiwania.